Ας πάμε την απορρύθμιση όσο μακρύτερα μπορούμε

*του Jeffrey A. Tucker

Επιτέλους, με το τέλος του «net neutrality», ο ανταγωνισμός μπορεί να έρθει στον κλάδο των παρόχων Internet. Θα μπορείτε να διαλέξετε από μια γκάμα πακέτων, από πολύ βασικά μέχρι υπερπλήρη, ανάλογα με τον τρόπο που χρησιμοποιείτε το Internet. Θα μπορείτε ακόμα και να επιλέξετε να πληρώνετε βάσει της χρήσης, αντί να μοιράζεστε πάγιο κόστος με άλλους.

Ο σοσιαλισμός στο Internet είναι νεκρός, ζήτω οι δυνάμεις της αγοράς.

Επιτρέποντας επιτέλους την διαμόρφωση των τιμών από την αγορά, θα δούμε νέους παίκτες στον κλάδο, αφού η καινοτομία για πρώτη φορά αποτελεί μια λογική επιλογή. Ο αυξανόμενος ανταγωνισμός θα οδηγήσει μακροπρόθεσμα σε νέες τεχνολογίες και πτώση των τιμών. Οι καταναλωτές θα βρεθούν για πρώτη φορά σε κυρίαρχη θέση, οδηγώντας την αγορά, αντί να παρακαλούν για μια σύνδεση παίρνοντας τελικά «ό,τι υπάρχει» και πληρώνοντας όσα ο πάροχος αποφάσισε.

Ο Ajit Pai, πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών (FCC), έχει απόλυτο δίκιο. «Με την πρότασή μου, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα σταματήσει να παρεμβαίνει στις λεπτομέρειες. Αντίθετα, η FCC θα ζητά απλά διαφάνεια από τους παρόχους Internet ώστε οι καταναλωτές να επιλέγουν το συμβόλαιο που είναι καλύτερο για αυτούς».

Μια κεντρική τράπεζα για τις τηλεπικοινωνίες

Το προηγούμενο καθεστώς, όπως προωθήθηκε από την κυβέρνηση Obama είχε κλείσει την αγορά με ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που βοηθούσε μόνο τους εδραιωμένους παρόχους και τις μεγάλες υπηρεσίες περιεχομένου. Το ονόμασαν θρίαμβο «της ελεύθερης έκφρασης και των δημοκρατικών αξιών». Ήταν το ακριβώς αντίθετο. Ένα παιχνίδι εξουσίας. Δημιούργησε ένα καρτέλ, όχι πολύ διαφορετικό από το αντίστοιχο των τραπεζών υπό την κεντρική τράπεζα.

Το «ουδέτερο διαδίκτυο» είχε την υποστήριξη όλων των μεγάλων ονομάτων των υπηρεσιών περιεχομένου, από την Google και την Yahoo, μέχρι το Netflix και το Amazon. Είχε την σιωπηρή υποστήριξη των μεγάλων παρόχων Internet, της Comcast και της Verizon. Και οι δύο αυτές εταιρείες έχουν πολλές φορές και με συνέπεια υποστηρίξει επί της αρχής το Net Neutrality, αντιδρώντας μόνο στην υπαγωγή τους στο Title II, μια ρύθμιση που τις θέτει σε καθεστώς επιχειρήσεων «κοινής ωφέλειας». Μια τυπική περίπτωση δηλαδή όπου ζητούσαν και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο.

Εναντίον του Net Neutrality τάχθηκαν μικρότερες εταιρείες, κατασκευαστές εξοπλισμού όπως η Cisco, κάποια φιλελεύθερα think tanks και καθηγητές, και κάποιοι λίγοι ειδήμονες που καταλαβαίνουν από ελευθερία και οικονομία της αγοράς.

Θα περίμενε κανείς το ευρύ κοινό να εξεγερθεί εναντίον του ουδέτερου διαδικτύου, οι περισσότεροι όμως γνώριζαν πολύ λίγα για τις λεπτομέρειες του πλαισίου. Φαντάστηκαν ότι όλα γίνονταν για να αποκτήσουν πρόσβαση χωρίς λογοκρισία σε χαμηλές τιμές. Αυτό δεν έγινε ποτέ.

Στην πραγματικότητα, οι κυρίαρχοι του πιο συναρπαστικού τεχνολογικά κλάδου αποφάσισαν να προστατευθούν αποκλείοντας τους ανερχόμενους ανταγωνιστές από αυτήν την διαρκώς μεταβαλλόμενη αγορά. Η επιβολή κανόνων κατά του throttling (σημ. περιορισμός της ταχύτητας για κάποιες κατηγορίες περιεχομένου) αλλά και η απαγόρευση της κατανομής του bandwidth μέσω των τιμών, τους προστάτευσε από καινοτομίες που θα διατάρασσαν το status quo.

Οι Κολοσσοί του διαδικτύου

Αυτό που παρουσιάστηκε ως οικονομικά δίκαιο, ως ένα δώρο προς τους καταναλωτές, δεν ήταν παρά ένα βοήθημα στους διαδικτυακούς Κολοσσούς, εταιρείες που ήθελαν ανεμπόδιστη πρόσβαση στο πορτοφόλι των πελατών τους και αποκλεισμό όσων ανταγωνιστών απειλούσαν την ισχύ τους.

Ας δούμε και την θέση των παρόχων περιεχομένου. Το Netflix, το Amazon, και οι υπόλοιποι δεν θέλουν να χρεώνονται ούτε οι ίδιοι, ούτε οι πελάτες τους, για το υψηλών απαιτήσεων περιεχόμενο. Θα προτιμούσαν οι πάροχοι Internet να απορροφήσουν αυτό το κόστος. Είναι σαφές ότι η νομική επιβολή ενιαίας τιμής τους συμφέρει. Σημαίνει ότι η εμπορική πολιτική τους δεν απειλείται.

Ας φανταστούμε, κατ’ αναλογία, ένα εμπορικό κατάστημα επίπλων που έχει την ευκαιρία να «φορτώσει» το μεταφορικό κόστος στους μεταφορείς. Με ένα κυβερνητικό διάταγμα, οι μεταφορείς δεν θα είχαν δικαίωμα να χρεώσουν διαφορετικά αν μεταφέρουν μια καρέκλα ή όλα τα έπιπλα ενός σπιτιού. Θα ήθελαν οι έμποροι επίπλων μια τέτοια διάταξη; Φυσικά. Θα την ονόμαζαν «ουδετερότητα επίπλων» και θα την πλάσαραν στο κοινό ως μέτρο που αποτρέπει τον έλεγχο των επίπλων από τη βιομηχανία των μεταφορέων.

Το ερώτημα όμως είναι γιατί οι πάροχοι Internet (οι μεταφορείς στο παράδειγμα) επιλέγουν είτε να σιωπήσουν είτε να υποστηρίξουν χαλαρά μια τέτοια διάταξη. Εδώ τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα. Μετά από χρόνια πειραματισμού στον τρόπο παροχής συνδέσεων Internet, όπου περάσαμε από το dial-up στις συνδρομητικές γραμμές και τα μισθωμένα κυκλώματα, μέχρι και τις υπηρεσίες κινητών 4G και 5G, ο νικητής (για την ώρα) είναι η καλωδιακή σύνδεση (σημ. στις ΗΠΑ έχει επικρατήσει η χρήση του δικτύου της καλωδιακής τηλεόρασης, όπως αντίστοιχα στην Ελλάδα χρησιμοποιείται το τηλεφωνικό δίκτυο στην περίπτωση του ADSL). Οι καταναλωτές προτιμούν την ταχύτητα που προσφέρουν οι εταιρείες καλωδιακής τηλεόρασης σε σχέση με οτιδήποτε άλλο.

Τι θα γίνει όμως στο μέλλον; Τι είδους υπηρεσίες θα αντικαταστήσουν τα καλωδιακά δίκτυα, τα οποία είναι πρακτικά μονοπώλια λόγω άλλων τοπικών προνομίων; Είναι δύσκολο να πούμε με σιγουριά αλλά υπάρχουν αρκετές πολύ εντυπωσιακές ιδέες. Το κόστος πέφτει διαρκώς για νέες ασύρματες τεχνολογίες, ακόμα και για κατανεμημένα συστήματα.

Αύξηση του κόστους

Για έναν κυρίαρχο παίκτη, μια εδραιωμένη εταιρεία όπως η Comcast ή η Verizon, δύο είναι η βασικές επιχειρηματικές προκλήσεις. Πρέπει να καταφέρουν να κρατήσουν τους παλιούς πελάτες τους  και να αποτρέψουν τους νέους από τον ανταγωνισμό.

Για της εδραιωμένες εταιρείες, το Net Neutrality προκαλεί πρόσθετο κόστους, με ένα όμως πολύ επιθυμητό αποτέλεσμα: Οι μελλοντικοί ανταγωνιστές τους θα έρθουν αντιμέτωποι με το ίδιο αυτό πρόσθετο κόστος. Και τέτοιο πρόσθετο κόστος απορροφάται ευκολότερα από εταιρείες με μεγάλη πελατειακή βάση. Αυτό σημαίνει ότι οι μεγάλοι παίκτες, επαναπαυμένοι στις δάφνες τους, δεν έχουν λόγο να βιαστούν να εξελιχθούν ή να αναπτυχθούν.

Πώς όμως μπορείς να πλασάρεις ένα τόσο κακόβουλο σχέδιο; Πρέπει να τα βρεις με τον νομοθέτη. Υποστηρίζοντας την γενική ιδέα, έστω με κάποιες επιφυλάξεις, ενώ διεκδικείς μικρο-αλλαγές προς όφελός σου. Ξέροντας πολύ καλά ότι μιλάς για κάτι που αυξάνει το κόστος εισόδου των νέων ανταγωνιστών, αναφέρεσαι σε «ανοιχτό διαδίκτυο» που «διασφαλίζει το δικαίωμα στην ελεύθερη επικοινωνία».

Η απατηλή ουδετερότητα

Όταν όμως δούμε προσεκτικά τα αποτελέσματα, συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Το Net Neutrality, βάζοντας την κυβέρνηση και τους υποστηρικτές της να αποφασίζουν ποιος μπορεί να μπει στην αγορά αυτή, έκλεισε τις πόρτες στον ανταγωνισμό. Έθεσε φραγμούς εισόδου ενώ παράλληλα «επιδότησε» τους μεγάλους παρόχους περιεχομένου.

Ποιο είναι λοιπόν το κόστος για εμάς; Καμία μείωση τιμών στις συνδέσεις Internet. Θα μπορούσε να συμβεί μέχρι και το αντίθετο, οι τιμές να ανέβαιναν χωρίς ουσιαστικό ανταγωνισμό. Και βέβαια επιβραδύνθηκε η τεχνολογική εξέλιξη, λόγω ακριβώς της μείωσης του ανταγωνισμού που επέφερε το συγκεκριμένο πλαίσιο. Με άλλα λόγια, όπως ακριβώς συμβαίνει με κάθε τέτοια κρατική προσπάθεια, το κόστος ήταν κατά βάση αόρατο ενώ το κέρδος ήταν συγκεντρωμένο σε μια μικρή άρχουσα τάξη.

Υπήρχε και μια ακόμα απειλή: Η FCC είχε κατατάξει την παροχή Internet στις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Αυτό δεν είναι παρά μια λευκή επιταγή για κυβερνητικό έλεγχο όλου του κλάδου. Σκεφτείτε την αγορά υπηρεσιών υγείας, όπου κυριαρχεί ένα καρτέλ χωρίς ανταγωνισμό. Αυτό θα ήταν το μέλλον του Internet σε καθεστώς «ουδετερότητας».

Στο καλό, λοιπόν. Όχι άλλος κρατικός έλεγχος. Όχι άλλη ρύθμιση τιμών. Όχι άλλη κρατική προστασία στα μεγάλα μονοπώλια.

Η αλλαγή πολιτικής της FCC βέβαια, δεν θα δημιουργήσει άμεσα ελεύθερη αγορά υπηρεσιών Internet. Είναι όμως ένα βήμα. Αν αφήσουμε αυτό το πείραμα απελευθέρωσης να λειτουργήσει για μερικά χρόνια, θα δούμε μαζική είσοδο νέων επιχειρήσεων στον χώρο. Όπως και σε κάθε άλλο αγαθό που καθοδηγείται από τις δυνάμεις της αγοράς, οι καταναλωτές θα κερδίσουν από τις νέες τεχνολογίες και την μείωση των τιμών.

Το τέλος του Net Neutrality είναι η καλύτερη, μέχρι στιγμής, πρωτοβουλία απορρύθμισης της κυβέρνησης Τράμπ. Την παράλληλη, αντιφατική και οικονομικά παράλογη, προσπάθεια κατά της συγχώνευσης Time Warner και AT&T (ίσως μια περίπτωση κατάχρησης εξουσίας με στόχο την τιμωρία του CNN), θα την αφήσουμε για άλλη φορά.

Ας πάμε την απορρύθμιση όσο μακρύτερα μπορούμε.

*O Jeffrey A. Tucker είναι Υπέυθυνος Περιεχομένου του FEE και ιδρυτής του Liberty.me